Drums stemmen, vellen en demping, door Tanco Baart

Ik stem op de volgende manier:
Haal de spanschroeven, hoepels en vellen van de trommel. Veeg de randen van de ketel schoon met een droge(of vochtige als het echt vies is) doek en haal stokkenzaagsel en vuil uit de ketel. Als je het vel horizontaal voor je houdt en je ziet een kuil, dan is het op en kun je beter een nieuwe halen. Het is dan op zich nog wel te gebruiken, maar optimaal gaat het niet meer klinken. Plaats het vel met het merkje ter hoogte van de badge en/of luchtgat van de ketel. Als je later eens een ander vel hebt geprobeerd en je zet hem weer terug, dan weet je zeker dat je hem weer net zo gebruikt als de 1e keer (het staat ook nog netter). Eerst draai je met je vingers alle spanschroeven zo ver mogelijk aan. Draai dan met je stemsleutel de spanbouten van het slagvel gelijkmatig op tot je een toon hebt die je bevalt. Een Tama tensionwatch kan je helpen de spanning van de schroeven onderling te vergelijken, persoonlijk doe ik het op gevoel, als alle spanschroeven fatsoenlijk kunnen draaien kan dat. Als je het vel opdraait zal je vooral bij Remo vellen nogal wat gekraak horen, dit is de hars waarmee ze gelijmd zijn, niets aan de hand. Als je het vel redelijk op spanning hebt is het handig om een of twee keer met je vlakke handen op het vel te leunen zodat het sneller gaat zitten en dan vervolgens weer een klein beetje bijdraaien. Een snelle manier is ook met je vingers het midden van het vel hard indrukken en dan de spanschroeven aandraaien totdat de kreukels er uit zijn.

Nu heb je grofweg 3 mogelijkheden voor het ondervel(toms). Voor een open geluid met maximale toon moet je resonatievel op de dezelfde spanning/toon zien te krijgen als het boven vel. Voor een vette sound die wat minder lang naklinkt kun je het ondervel wat losser spannen dan het bovenvel. Je kunt ook het ondervel iets strakker spannen dan het bovenvel dit doe ik sowieso bij snaredrums om een iets strakker/compacter geluid te krijgen.

Als het even kan laat ik de gestemde trommels een nachtje zitten daarna stem je ze nog een klein beetje bij. Dan klinken ze lekkerder(vind ik). Zet dus nooit op het laatste moment voor een belangrijk optreden of studio-opname allemaal nieuwe vellen op je set. Het is beter om het op je gemak een weekje van te voren te doen, al was het maar omdat je dan kan wennen aan het nieuwe geluid. Wat vellen betreft vind ik op trommels met maple ketels en vintage drums Remo coated ambassadors boven en onder erg fijn klinken(op toms tot 12 inch). Op 13 inch en groter en moderne toms gebruik ik meestal een Remo coated emperor boven en een clear ambassador onder. Daarmee krijg je een mooie diepe warme toon, niet zo dood als met pinstripes maar beheerbaarder dan ambassadors op grotere maten.

De meeste snaredrums klinken het best met een enkellaags coated vel zoals de Remo ambassador en een ambassador snareside. Een gewone clear ambassador is NIET geschikt om als ondervel voor een snaredrum te gebruiken! Persoonlijk span ik het ondervel altijd strakker dan het bovenvel wat ook al vrij strak staat. Zorg dan dat je het snarenmatje netjes recht gemonteerd hebt en dat alle snaren onbeschadigd zijn. Als er 1 of meerdere snaren kapot zijn is het het begin van het eind en kun je beter een nieuw matje halen. Zorg dat je het matje niet te strak aanspant zodat je een mooie volle klank krijgt en geen afgeknepen kuch.

 

Hier nog een beknopt overzicht van vellen:

Snaredrum: Het meest gebruikte slagvel voor snaredrums is zondermeer de Remo coated ambassador. Een goed vel voor jazz en pop. Ook een vel wat de klank van je trommel het meest onaangetast laat. Gelijksoortige vellen van andere merken zijn: Evans G1en de Aquarian texture coated. voor mensen die iets stevigere muziek spelen zou ik de Remo coated controlled sound aanraden(dit is een ambassador met een dot op de onderkant) Als je echt een woesteling bent of maar geld wilt uitgeven aan een vel per jaar of langer, zijn er ook dubbellaags vellen(emperror, pinstripe) met of zonder coating en of dot. Deze gaan langer mee maar klinken vrij dood in vergelijking met een ambassador. De ondervellen voor snaredrums ontlopen elkaar niet veel in geluid en dikte. zorg wel dat je een "snare side" koopt! Een bekende drummer wiens naam ik niet zal noemen, was een tijdje ontevreden over z'n snaresound... Bij het checken van de ketel bleek dat er een ambassador batter op de onderkant van z'n snare zat. dat gaat nooit goed klinken natuurlijk! Remo diplomat snare side's zijn wel dunner dan de meeste ondervellen en eigenlijk meer geschikt voor jazz of klassieke muziek waarbij over het algemeen zachter gespeeld wordt.

Bassdrum: Een momenteel vrij populair bassdrumvel is de Remo powerstroke3. Een enkellaags vel met een ingebouwde dempende kraag. Je krijgt er gratis een "falam slam" bij, een ronde keflar sticker die het vel beschermt op de plek waar de klopper het vel raakt. Deze zorgen ook voor meer attack(tik) maar maken de toon ook iets korter. Evans zijn meest populaire bassdrumvel is de duurdere "Emad". Met dit vel kun je de klank beïnvloedden met twee verschillende meegeleverde dempstrips die je op het vel kunt zetten zonder het eerst van de bassdrum te hoeven slopen. Zelfs zonder de strips zit er minder hoog en volume in de emad, als je vaak onversterkt speelt kan het iets teveel van het goede zijn. Resonantievellen: Ieder enkellaags vel kan hiervoor in princiepe gebruikt worden. Als je vaak moet optreden waarbij je drumstel versterkt wordt kan het handig zijn een klein gat in je voorvel te snijden(bijvoorbeeld rond een oude cd of een theeschoteltje) zodat een microfoon in de ketel geplaatst kan worden en je gemakkelijk in de ketel kunt om snel iets aan de demping te doen. Probeer het gat zoveel mogelijk uit het midden te houden voor meer toon. Als je een gat maakt doe het dan niet te laag maar ongeveer op 3 uur, de meeste microfoonstands kunnen dan makkelijker in positie gebracht worden. Sommige drummers spelen net zoals bijvoorbeeld John Bonham van Led zeppelin deed met een dicht voorvel, dan kun je een viltstrip gebruiken om die te dempen. Met een dicht voorvel krijg je een ronder en langer naklinkend geluid waar helaas niet alle technici mee overweg kunnen/willen. Er zijn speciale ringen/snij sjablonen te koop die de randen van het gat beschermen tegen beschadigingen. Bij de Remo powerstroke ebony krijg je die er gratis bij, de "Dynamo". Evans en Aquarian maken ook bassdrumvellen met een gat, dat scheelt een hoop gedoe.

Toms: Slagvellen, veel mensen gebruiken de Remo pinstripes, een dubbellaags vel ZONDER olie. De gekleurde kringen die je ziet worden veroorzaakt door lichtbreking. Pinstripes maken de klank vrij kort en het is daardoor makkelijker snel een aanvaardbaar geluid te krijgen. De enige vellen MET olie zijn de Evans Hydraulics. Een vel uit de jaren 70, toen het mode was drums zo dood mogelijk te laten klinken. Met deze vellen houd je bijna geen volume over, Wel handig als het heel zacht moet. Over het algemeen is het zo dat dubbellaags vellen zoals Remo Pinstripes/emperors/Evans G2/Aquarian response2 op instap drumstellen het best klinken. Dit komt omdat goedkopere ketels van zachter hout gemaakt zijn en daardoor minder volume en laag hebben. Op duurdere sets met harder hout zoals maple/esdoorn en birch/berken komen dunnere vellen vaker tot hun recht. Ondervellen: meestal worden hiervoor enkellaags clear ambassadors(of iets vergelijkbaars) gebruikt, hoewel coated ook goed kan werken(iets donkerder van klank). de dunne enkellaags Remo Diplomats spreken wat sneller aan en kunnen ook onder als je niet al te heavy muziek maakt. Dubbellaags onder maakt je toms wel heel erg dood. Toch gebruikte bijvoorbeel Leon Klaasse jaren lang pinstripes onder en boven op zijn toms. Niets is onmogelijk.

Vintage drums: trommels uit de jaren 60 of ouder willen soms wel eens problemen geven omdat moderne vellen krap passen. Met name oude Gretsch ketels zijn nog wel eens "oversized". Vooral Evans past dan krap doordat de velranden daarvan nog dikker zijn dan bijvoorbeeld Remo. Aquarian maakt sinds een aantal jaren de "american vintage" vellen. Deze zijn iets ruimer en passen daardoor beter op die oude ketels. Oude Europese merken zoals Royal, Premier en Sonor werden lang in europese maten gemaakt, nog problematischer. Remo maakt deze maten nog wel op bestelling maar dat is extreem duur met een lange levertijd. Een ander probleem waar je bij vintage en of gebruikte trommels tegenaan kunt lopen zijn kromme hoepels. Dat valt meteen op als je nieuwe vellen aan het monteren bent. Kromme hoepels kunnen een prima ketel een afgeknepen geluid geven, Vooral bij toms en snaredrums. Vaak loont het om dan op zoek te gaan naar een correcte ronde hoepel.

Over het algemeen: zou ik altijd aanraden fabrieksvellen die op nieuwe sets zitten meteen te vervangen voor merk vellen. Vellen en hoepels zorgen voor een groot gedeelte van je geluid. Vergeet ook nooit dat je drums op afstand heel anders klinken dan als je er zelf achter zit. Vooral als je onversterkt speelt kan het daarom geen kwaad iets hoger te stemmen dan je zou denken dat nodig is, zodat je geluid ook wat verder projecteert. Probeer niet met een akoestisch drumstel het geluid van een cd te benaderen. Voor cd opnames zijn over het algemeen allerlei soorten galm en effecten gebruikt en het is niet haalbaar dat geluid uit een uit een onversterkt drumstel te halen. Ik heb in dit stuk alleen wat algemene tips willen geven, experimenteer zoveel je wilt. Er zijn geen regels, zolang jij en je band het maar lekker vinden klinken. Iedere drummer is anders en gelukkig maar! Als je er nog dieper in wilt duiken is hier een link naar een heuse Stembijbel voor drums(engels).